Elk jaar biedt de AFM‑agenda een mooi inkijkje in waar de toezichthouder komend jaar op inzet. De editie voor 2026 laat een thema zien dat voor ons als compliance‑professionals vertrouwd klinkt, maar tegelijkertijd urgenter is dan ooit: hoe houden we het klantbelang écht centraal in een tijd waarin pensioencommunicatie verandert, AI versnelt en de kredietmarkt complexer wordt?
Wat mij opvalt: de AFM formuleert het niet alleen als toezichtthema, maar als een voorwaarde om consumenten te beschermen in een wereld die snel verandert. Daarbij legt de toezichthouder een sterke link tussen zorgplicht en drie grote pijlers binnen financiële dienstverlening: pensioentransitie, AI & digitalisering, en consumentenbescherming in de kredietmarkt.
De AFM benadrukt dat pensioenuitvoerders deelnemers tijdig, duidelijk, evenwichtig en correct moeten informeren over de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel. Dat is geen vrijblijvende oproep, maar een harde toezichtprioriteit: zij beoordeelt in 2026 risicogestuurd de transitie‑ en deelnemerscommunicatie en geeft terugkoppeling om de sector te helpen verbeteren.
Wat me hierin aanspreekt is dat de AFM niet alleen naar de inhoud kijkt, maar vooral naar wat dit betekent voor de deelnemer. Het gaat om:
Als ik dit vertaal naar de praktijk van alledag, dan zie ik vooral hoe belangrijk het is om klanten écht mee te nemen in wat er verandert. Niet als formaliteit, maar omdat mensen alleen goede keuzes kunnen maken als ze begrijpen waar het over gaat. Dat is voor mij de kern van zorgplicht: helder uitleggen, eerlijk zijn over de gevolgen en dat op een moment doen waarop het ertoe doet.
De AFM spreekt zich in de agenda stevig uit over de rol van nieuwe technologieën. AI en geavanceerde data‑toepassingen bieden kansen om dienstverlening persoonlijker en efficiënter te maken, maar brengen tegelijk risico’s met zich mee voor klanten, zoals:
De toezichthouder zegt daarom expliciet dat het klantbelang centraal moet blijven staan bij het gebruik van AI, en dat instellingen zorgvuldig om moeten gaan met data en technologie. In 2026 ontwikkelt de AFM een geïntegreerde toezichtaanpak, doet ze pilots, traint ze medewerkers en onderzoekt ze hoe AI wordt toegepast in o.a. pensioen- en verzekeringssector.
Wat ik mooi vind: de AFM neemt een realistische insteek. Ze ziet zowel kansen als risico’s, en maakt daarbij de juiste koppeling:
Technologie moet het klantbelang versterken — niet onder druk zetten.
De kredietmarkt verandert in een tempo waarbij klanten soms nauwelijks doorhebben dat ze in een heel nieuw speelveld terechtkomen. Lenen kan steeds makkelijker en sneller, vooral online. Dat maakt het aantrekkelijk, maar het vergroot ook de kans op financiële problemen — zeker wanneer mensen zonder advies of uitleg keuzes maken die later zwaarder uitpakken dan gedacht. De AFM ziet dat en plaatst daarom de bescherming van consumenten in deze veranderende kredietmarkt nadrukkelijk op de agenda.
Wat opvalt in de AFM‑prioriteiten, is de combinatie van twee ontwikkelingen. Aan de ene kant ontstaan er nieuwe aanbieders en producten, zoals ‘Buy Now Pay Later’‑partijen en kredietservicers, die nu onder toezicht gaan vallen. Aan de andere kant worden acceptatieprocessen steeds meer geautomatiseerd en speelt data een veel grotere rol bij kredietbeoordelingen. Dat lijkt efficiënt, maar het maakt het des te belangrijker dat het proces ook echt klopt. De AFM onderzoekt daarom de uitkomsten van die automatische beoordelingen en de manier waarop partijen hun datagebruik hebben ingericht.
Daarbij gaat het niet alleen om het voorkomen van fouten. Het doel is dat minder consumenten onnodig in de knel komen doordat systemen iets over het hoofd zien, te laat signaleren of niet tijdig herstellen.
In de kern raakt dit alles aan wat zorgplicht zou moeten zijn: zorg dat het proces klopt, dat mensen niet in een val lopen en dat technologie niet harder gaat dan het gezond verstand.
Een veranderende markt vraagt om een scherpe blik. De AFM laat met deze prioriteit zien dat ze die blik ook echt inzet — en dat is geen overbodige luxe.
Tot slot richt de AFM zich in 2026 verder op het verbeteren van de kwaliteit en toegankelijkheid van onafhankelijk advies. Ze doet dat via:
Ook hier zie je de rode draad terug: advies is geen product, maar een verantwoordelijkheid.
De AFM wil dat adviseurs hun brede maatschappelijke rol serieus nemen en blijvend handelen in het belang van de klant. Niet alleen bij het afsluiten, maar juist ook daarna in doorlopende ondersteuning.
En dat is eerlijk gezegd precies wat klanten mogen verwachten.
Wat ik mooi vind aan de AFM Agenda 2026 is dat zorgplicht niet alleen een label is, maar terugkomt in elk onderdeel van het toezicht op financiële dienstverlening. Niet als ‘controle’, maar als een soort kompas:
Zijn we nog echt aan het doen wat goed is voor de klant?
De agenda nodigt organisaties uit om dat gesprek te blijven voeren. Niet één keer per jaar, maar continu en juist in tijden van verandering — pensioen, digitalisering, AI — is dat nodig.
En misschien helpt het, net als bij goede voornemens, om een vast moment in te bouwen: even stilstaan bij waar je staat, wat goed gaat, en wat beter kan.
Als we dat doen, dan geeft de AFM Agenda 2026 ons geen extra ballast, maar juist richting.
