Mijn goede voornemen: in 2026 ga ik…

23 februari 2026
Afbeelding Mijn goede voornemen: in 2026 ga ik…

Meer sporten, afvallen, stoppen met roken. Allemaal van die goede voornemens uit december. Volgend jaar ga ik… Uit onderzoek blijkt dat je voor eenvoudige gewoonteveranderingen gemiddeld 66 dagen nodig hebt. Op 6 maart 2026, de dag van de vitalogie (ik wist niet eens dat het een ‘ding’ was), vraag je je af of je nog op het goede spoor bent of al bent afgehaakt; 6 maart is ongeveer 66 dagen na oud & nieuw. 

Hoe zit dat met onze eigen goede voornemens? We maken allemaal jaarplannen voor teams, afdelingen en misschien zelfs ons als persoon of als medewerker. Wanneer monitoren wij als compliance officers dit soort zaken, of onszelf? December 2023 schreef ik een blog over de Eisenhower matrix en hoe die ons als compliance professional zou kunnen helpen om grip te krijgen op onze agenda. Hoe staat het bij jou ervoor? Lukt het je al om kwadrant III en IV leeg te krijgen en te houden? Of heb je nog steeds eerstelijns klusjes, die je agenda regeren? En kun je goed focussen op de kwadranten I en II? 

Mijn persoonlijke goede voornemen voor dit jaar was om me meer te bekwamen in AI. En dus heb ik met AI een gesprek gevoerd over de manier hoe je eerstelijns werkzaamheden richting de eerste lijn zou kunnen sturen. En met ‘communicatie’ als hobby heb ik natuurlijk gezocht naar verschillende manieren van het brengen van de boodschap. Een beetje formeel, een beetje ludiek en een beetje subtieler/blog-proof. Bijzonder om de uitwerkingen te zien. En zo snijdt het mes aan twee kanten. 

Enkele voorbeelden van verschillen in tone of voice: 

Verwijs naar het gezamenlijke rollenmodel
“Volgens ons three lines model ligt de uitvoering in de eerste lijn en de onafhankelijke toetsing in de tweede lijn. Zullen we samen kijken hoe we dit weer in lijn brengen?”
➡️ Je maakt het principieel, niet persoonlijk. 

De pettenparade
“Ik heb even gekeken welke pet ik op had, maar dit lijkt toch echt een eerstelijnshoedje te zijn. Zullen we ’m daar weer ophangen?” 

De juiste pet
Soms helpt het om even te kijken welke pet we op hebben. Bij deze activiteit past de eerstelijns pet eigenlijk het beste; compliance kijkt graag mee vanaf de zijlijn. 

 

Biedt begeleiding aan in plaats van overname
“In plaats van het zelf te doen, denk ik graag mee over hoe jullie dit kunnen inrichten.”
➡️ Je blijft behulpzaam zonder eigenaar te worden.

De fitness-analogie
“De eerste lijn moet natuurlijk wel in vorm blijven. Als ik alle oefeningen overneem, worden mijn compliance-spieren te groot en die van jullie te klein.”

Eigenaarschap versterken
De kracht van het three lines model zit in duidelijk eigenaarschap. Door deze activiteit in de eerste lijn te beleggen, blijft die verantwoordelijkheid zichtbaar en stevig verankerd. 

Grappig om te zien dat met de juiste opdracht (prompt) zulke verschillende manieren van communicatie op je beeldscherm verschijnen. Ik neem ze zelden over, maar gebruik de verschillen wel op mijn manier. 

Ik heb nu na 54 dagen (ik schreef dit op 23 februari) al wel het gevoel dat ik me dit jaar daadwerkelijk aan het bekwamen ben in AI: het prompten gaat me steeds beter af en ik krijg antwoorden die steeds beter worden. Maar daarmee is mijn eerdere oproep nog niet echt ondersteund: hoe kun je als tweedelijns compliance officer op een vriendelijke manier eerstelijns werkzaamheden die nog op jouw bordje liggen naar de eerste lijn terugbrengen?  

Dit is de uitkomst na enig pingpongen met AI: een complete blogtekst, waar ik wel achter kan staan. 

Rolzuiverheid met een glimlach 

Over het vriendelijk terugbrengen van eerstelijnswerk naar de eerste lijn 

In vrijwel iedere organisatie waarin met het three lines model wordt gewerkt, gebeurt het wel eens: werkzaamheden schuiven ongemerkt van de eerste naar de tweede lijn. Niet uit onwil, maar vaak uit pragmatisme, tijdsdruk of behulpzaamheid. Compliance helpt graag — en voor je het weet, voer je uit wat je eigenlijk zou moeten toetsen. 

Rolzuiverheid bewaken vraagt daarom niet alleen om duidelijke kaders, maar ook om tact. Want het gesprek hierover gaat zelden over regels; het gaat over samenwerking, eigenaarschap en professionaliteit. Hoe breng je werkzaamheden vriendelijk terug naar de eerste lijn, zonder de relatie onder druk te zetten? 

Een paar gedachten die daarbij kunnen helpen. 

  1. De juiste pet
    Soms helpt het om even stil te staan bij de vraag: welke pet hebben we hier op? Bij sommige activiteiten past de eerstelijnspet nu eenmaal beter, terwijl compliance graag meekijkt vanuit haar onafhankelijke rol. 
  2. De natuurlijke plek
    Af en toe belandt een taak op een plek waar hij niet helemaal thuishoort. Door hem weer te beleggen waar het eigenaarschap ligt, wordt de verantwoordelijkheid helderder en vaak ook sterker. 
  3. Onafhankelijk blijven
    Wanneer de tweede lijn uitvoert, wordt het later lastig om nog onafhankelijk te toetsen. Juist die gezonde afstand maakt de tweede lijn waardevol en geloofwaardig. 
  4. Eigenaarschap zichtbaar maken
    De kracht van het three lines model zit in duidelijk belegd eigenaarschap. Door uitvoering in de eerste lijn te laten, blijft zichtbaar wie verantwoordelijk is voor beheersing. 
  5. Samen, maar verschillend
    Compliance denkt graag mee over opzet en effectiviteit van beheersmaatregelen. De uitvoering zelf hoort echter bij de business. Die rolverdeling is geen afstand, maar een versterking. 
  6. Stuur en navigatie
    De eerste lijn zit achter het stuur; de tweede lijn kijkt mee op de route en wijst op mogelijke risico’s. Beide rollen zijn essentieel, maar zijn niet uitwisselbaar. 
  7. Meedoen én beoordelen
    Wie intensief meewerkt in de uitvoering, kan later moeilijk nog volledig objectief beoordelen. Rolvastheid beschermt de kwaliteit van toezicht. 
  8. Tijdelijk versus structureel
    Soms is tijdelijke ondersteuning logisch. Maar structureel hoort een activiteit thuis waar de verantwoordelijkheid ligt. Dat voorkomt onduidelijkheid op langere termijn. 
  9. Governance als kompas
    Het governancekader is geen formaliteit, maar een hulpmiddel. Het helpt bepalen waar activiteiten het beste passen, ook als dat betekent dat iets opnieuw moet worden gepositioneerd. 
  10. Adviseren zonder overnemen
    De tweede lijn is op haar best wanneer zij ondersteunt, spiegelt en uitdaagt — zonder het werk over te nemen. Zo versterken de lijnen elkaar. 

Tot slot 

Rolzuiverheid is geen doel op zich, maar een voorwaarde voor effectieve governance. Wanneer verantwoordelijkheden helder zijn, ontstaat er ruimte voor volwassen samenwerking. De eerste lijn kan eigenaarschap tonen; de tweede lijn kan onafhankelijk reflecteren. 

Het gesprek hierover hoeft niet zwaar of formeel te zijn. Vaak helpt een rustige verwijzing naar rollen, een gezamenlijke blik op het model, of simpelweg de vraag: “Waar hoort dit het beste thuis?” 

Met een beetje bewustzijn (en soms een kleine glimlach) blijft het three lines model precies wat het bedoeld is te zijn: een versterkend samenspel, geen verschuivend speelveld. 

 

Afdronk  

Misschien is de inzet van AI een manier om wat kwadranten leeg of in ieder geval beheersbaar te maken. Maar blijf wel opletten: controleer de uitkomsten wel, want integriteit zit niet altijd in de dataset die jouw AI gebruikt! Maar ook zonder AI is het beheersen van je kwadranten onderdeel van je werkplezier en suk6… 

De afsluiting van AI is een mooie, waar ik zelf de laatste zin zou vervangen door:  Met een beetje bewustzijn (en soms een kleine glimlach) blijft het three lines model precies wat het bedoeld is te zijn: een speelveld, geen mijnenveld

Zou zo’n zin nog blog-waardig zijn? 

Auteur

Afbeelding Mijn goede voornemen: in 2026 ga ik…

Peter Westdijk

senior compliance en privacy officer